Haber

İşte 6’lı masanın anayasası! Seçimi kazanırlarsa cumhurbaşkanından bir yetkiyi alacaklar

Altı siyasi partinin Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Anayasa Değişikliği Önerisi kamuoyuna tanıtıldı. Teklifin “Genel Gerekçe” kısmında, “Bu anayasa değişikliğinin amacı, Türkiye‘de yönetimde keyfiliğe yol açan, anayasal hak ve hürriyetleri güvencesiz bırakan, hukuk devleti mekanizmalarının tamamını aşındıran Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemini yürürlükten kaldırmak ve Güçlendirilmiş Parlamenter Sisteme geçişi sağlamaktır” sözleri kullanıldı.

ANKARA’DA TOPLANTI DÜZENLENDİ

Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Anayasa Değişikliği Önerisi bugün açıklandı. Ankara’daki tanıtım toplantısına; CHP Genel Lideri Kemal Kılıçdaroğlu, DÜZGÜN Parti Genel Lideri Meral Akşener, Saadet Partisi Genel Lideri Temel Karamollaoğlu, DEVA Partisi Genel Lideri Ali Babacan, Gelecek Partisi Genel Lideri Ahmet Davutoğlu ve Demokrat Parti Genel Lideri Gültekin Uysal katıldı.

PARTİ KURMAYLARI SUNUM YAPTI

Öneri ile ilgili sunumu ise CHP Genel Lider Yardımcısı Muharrem Erkek, GÜZEL Parti Genel Sekreteri Uğur Poyraz, DEVA Partisi Genel Lider Yardımcısı Mustafa Yeneroğlu, Gelecek Parti Genel Lider Yardımcısı Serap Yazıcı, Demokrat Parti Genel Sekreteri Serhan Yücel ve Saadet Partisi Genel Lider Yardımcısı Bülent Kaya yaptı.

İŞTE TAM METİN

Anayasa teklifinin, “Hürriyet esas, sınırlama istisnadır. Tereddüt halinde yorum, hürriyet lehine yapılır” sözlerinin yer aldığı “Önsöz” ve “Genel Gerekçe” kısımlarının tam metni şöyle:

Bugün demokrasi tarihimiz açısından değerli bir gün!

Bizler, 150 yıllık Anayasa geleneğimizde yeni bir sayfa açmanın heyecanı ve gururu içerisindeyiz. Yarının Türkiye‘sini inşa etmek için toplumu en geniş yelpazede temsil eden altı siyasi parti olarak, demokrasi tarihimizde bir ilki gerçekleştiriyor ve büyük bir adım atarak tam bir mutabakata vardığımız ‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Anayasa Değişikliği Teklifi’ni milletimizin takdirine sunuyoruz.

Anayasa değişikliği teklifimiz, bir toplumsal kontrat taslağıdır. Bu niteliğine uygun olarak değişiklik tekliflerimizi, demokrasinin asli gereği olan çoğulculuk ve uzlaşma unsurları doğrultusunda toplumun tüm kesitleri ile müzakere ettikten sonra seçimlerin çabucak akabinde Türkiye Büyük Millet Meclisine sunacağız.

“KÖKLÜ DEVLET VE CUMHURİYET TECRÜBESİNİN DEMOKRASİ İLE TAÇLANDIRILDIĞI BİR SİSTEM HEDEFLİYORUZ”

Bizler, demokratik hukuk devletini temelinden zedeleyen ve millet egemenliğini tek bir kişinin iradesine hapsederek kural tanımaz bir keyfiliğe yol açan Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine karşı çıktığımız üzere geçmişte uygulanan parlamenter sistemin yanlışlarını ve dar kalıplarını da reddediyoruz.

Reform teklifimizle; geçmişe dönmeyi değil, geçmişin deneyimlerinden istifade ederek istikrarsızlığa ve vesayetçi uygulamalara imkan vermeden, Türkiye Cumhuriyeti’nin esaslı devlet ve Cumhuriyet deneyiminin demokrasi ile taçlandırıldığı bir sistem hedefliyoruz.

1982 Anayasasının 84 hususunda ve 9 kısım başlığı, alt başlık ve unsur başlığında yaptığımız değişiklik tekliflerimizle, faal ve iştirakçi bir yasama; istikrarlı, şeffaf ve hesap verebilir bir yürütme; bağımsız ve tarafsız bir yargı; kurumsal kültürün hakim olduğu bir kamu idaresi ile kuvvetler ayrılığının tesis edildiği güçlü, özgürlükçü, demokratik, adil bir sistem inşa etme kararlılığı içindeyiz.

Amacımız, tüm farklılıklarımızla birlikte “biz” kanısı ile hareket ederek kapsayıcı, kuşatıcı, temel hak ve özgürlüklerin garanti altına alındığı, bireylerin eşit ve özgür vatandaşlar olarak niyetlerini özgürce söz edebildiği ve istediği üzere yaşayabildiği özgürlükçü demokratik bir Türkiye’dir.

Bu inanç ve kararlılıkla, Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Anayasa Değişikliği Önerimizi tüm milletimize ve gelecek nesillere huzur ve barış getirmesi ümidiyle hayata geçirmeyi taahhüt ediyoruz.”

GENEL GEREKÇE

Bu anayasa değişikliğinin amacı, Türkiye’de idarede keyfiliğe yol açan, anayasal hak ve hürriyetleri teminatsız bırakan, hukuk devleti düzeneklerinin tamamını aşındıran Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemini yürürlükten kaldırmak ve Güçlendirilmiş Parlamenter Sisteme geçişi sağlamaktır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, yürütme gücünün tamamını Cumhurbaşkanına sunmak yanında yasama organını zayıflatmış; yargının denetimini Cumhurbaşkanına sunmuştur. Böylelikle devletin birbirinden farklı olması ve birbirini denetlemesi gereken üç temel işlevini tek bir kişinin iradesine bağlı hale getiren Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, hukuk devletinin aşınmasına, anayasal hak ve hürriyetlerin tamamının garantisiz kalmasına yol açmıştır.

“YENİ SİSTEMİN PARLAMENTARİZMİN HERHANGİ BİR MODELİ OLMADIĞINI, GÜÇLENDİRİLMİŞ PARLAMENTER SİSTEM OLDUĞUNU ÖZELLİKLE VURGULAMAK GEREKİR”

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin yürürlükten kaldırılarak Kanun-i Esasi’nin kabulünden bu yana benimsenen ve yerleşen parlamenter geleneğe uygun olarak Güçlendirilmiş Parlamenter Sisteme geçilmesi bu sisteminin siyasi ve toplumsal hayatımızda açtığı hasarları aşma yolunda kıymetli bir adımdır. Fakat kurulacak yeni sistemin parlamentarizmin rastgele bir modeli olmadığını, Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem olduğunu bilhassa vurgulamak gerekir.

“CUMHURBAŞKANINA TANINAN VETO YETKİSİNİ SONA ERDİRECEKTİR”

Önerimiz, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin etkisiz kıldığı yasama organının yetkilerini iade ederek bu organı, Ulusal Uğraş yıllarından itibaren devlet ve toplum hayatımızda sahip olduğu güce ve prestije kavuşturmayı amaçlamaktadır.

Bu maksatla teklifimiz, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kabul ettiği kanunlar üzerinde Cumhurbaşkanına tanınan veto yetkisini sona erdirecektir. Böylece Cumhurbaşkanı, Meclisin kabul ettiği kanunları, evvelce olduğu gibi bir defaya mahsus olmak üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne iade edecektir. Meclis iade edilen kanunu, dilerse kolay çoğunlukla motamot kabul edebilecektir.

Öte yandan teklifimiz, yasama organına meclis soruşturması ve gensoru üzere hükümeti kontrol yetkilerini tanımakta; parlamentonun hükümeti kontrol vasıtaları ortasında yer alan kelamlı soru yetkisi tekrar düzenlenmektedir. Gensoru sistemini hükümet istikrarını korumak emeliyle yapan güvensizlik oyuyla birleştirmektedir. Böylelikle hükümeti gensoru yoluyla düşürmekte birleşen parlamento çoğunluğu, yeni hükümetin kurulmasını sağlamadıkça vazifedeki hükümetin tüzel varlığını sona erdiremeyecektir.

“TEK BAŞLI YÜRÜTME MODELİNE SON VERİLECEK”

Diğer taraftan, Başbakan ve bakanlar üzere hükümet aktörlerinin vazifeleriyle ilgili cürümlerinden ötürü hesap verir kılınmalarını sağlayan meclis soruşturması, uygulanabilir, tesirli bir düzeneğe dönüştürülecektir. Bütün bunlara ek olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin elinden alınmış olan bütçeyi kabul yetkisi, bu yetkinin asıl sahibi olan Meclise iade edilecektir. Böylelikle hükümetlerin hazırladıkları bütçe kanun teklifleri Meclis tarafından kabul edilmedikçe yürürlüğe giremeyecektir. Öte yandan hükümetlerin siyasetlerini Bütçe Kanununun sonlarına uygun olarak yürütmelerini sağlamak maksadıyla Kesinhesap Kanunu tesirli bir kontrol aracı haline getirilecektir.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemiyle yaratılan tek başlı yürütme modeline son verilerek yürütme organının Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Konseyinden oluşması sağlanacaktır. Devletin başı sıfatıyla temsili misyon ve yetkilere sahip Cumhurbaşkanının; tek başına yapabileceği süreçleri dışındaki bütün kararları, Başbakan ve ilgili bakanın karşı-imzasına tabi kılınacaktır.

“CUMHURBAŞKANLIĞINA SEÇİLEN KİŞİNİN GÖREVE BAŞLAMADAN ÖNCE PARTİSİYLE İLİŞİĞİNİN KESİLMESİ SAĞLANACAKTIR”

Öte yandan Cumhurbaşkanlığına seçilen kişinin bir partiye mensup olması halinde vazifeye başlamadan evvel partisiyle ilişiğinin kesilmesi sağlanacaktır. Böylelikle Cumhurbaşkanının tarafsızlığı garanti edilecektir.

Yürütme alanındaki asıl yetkiler, parlamentarizmin tabiatına uygun olarak Bakanlar Konseyine ilişkin olacaktır. Bakanlar Şurası, izlediği siyasetlerden ötürü parlamentoya karşı kolektif olarak sorumlu kılınabilecektir. Ayrıyeten her bakan, buyruğu altındaki işlerden ötürü ferdi olarak da parlamentoya karşı sorumlu kılınabilecektir.

Hükümet siyasetleri, kolektif bir organ olan Bakanlar Şurasında müzakere, diyalog ve uzlaşmayla belirlenecek; böylelikle bu siyasetlerin akılcı ve bilimsel temellere dayanması sağlanacaktır. Bu, yürütme organının kişiselleşmesini, keyfileşmesini, akıldışı siyasetlere yönelerek toplumu krizlere sürüklemesini önleyecek değerli bir faktör olacaktır.

Önerimiz, yalnızca bir hükümet sistemi değişikliğinden ibaret değildir. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi altında bağımsızlığını kaybederek hukukun üstünlüğünün teminatı olmaktan uzaklaşan yargı organı, gerçek bir hukuk devletinin gerektirdiği bağımsızlığına kavuşturulacaktır. Böylelikle yargı organı, Anayasanın ve hukukun üstünlüğünün teminatı haline gelerek vatandaşların anayasal hürriyetlerinin garantisi olma fonksiyonunu yerine getirebilecektir. Bu sayede vatandaşlar, geleceğe itimatla bakabilecekleri huzurlu bir ortama kavuşacaklardır.

Yargının bağımsızlığını ve tarafsızlığını sağlamak maksadıyla yargı mensuplarının ferdi bağımsızlıklarıyla yargı kuruluşlarının kurumsal bağımsızlıklarını garanti eden yenilikler getirilmektedir. Yargı mensuplarının ferdî bağımsızlıklarının garantisi olarak Yargıçlar ve Savcılar Heyeti, iki farklı organ olarak düzenlenmiştir. Böylelikle yargıçların özlük hakları konusunda karar verme yetkisi Yargıçlar Kurulu’na, savcıların özlük hakları konusunda karar verme yetkisi Savcılar Kurulu’na tanınmıştır. Her iki organın da üye kompozisyonları ve üyelerinin seçiminde izlenen yol, bu organların özerkliğini garanti edecek halde düzenlenmiştir.

“BAROLAR BİRLİĞİ’NİN ÖZERK OLMASI SAĞLANACAK”

Öte yandan bu iki organın da demokratik meşruiyet aslına dayanması sağlanmıştır. Yargılama sürecinin temel ögelerinden biri olan savunma makamı, birinci kere, bir anayasa kararıyla düzenlenerek bu makamın sav makamıyla eşit bir statüye kavuşturulması sağlanmıştır. Bu yenilik, hukuk devletinin temel ögelerinden olan adil yargılanma hakkının ve bu hakkın bir kesimi olan silahların eşitliği unsurunun garanti edilmesini sağlayacaktır. Bu çerçevede Türkiye Barolar Birliği’nin özerk bir kuruluş olması da sağlanarak savunma makamı güçlendirilmiş; avukatlık mesleğine sahip olması gereken itibar kazandırılmıştır.

Anayasanın ve hukukun üstünlüğünün garantisi olan Anayasa Mahkemesi’nin üye kompozisyonu, üyelerinin seçiminde izlenen yol, çalışma adapları, sahip olduğu yetkiler tekrar düzenlenmiş; böylelikle Yüksek Mahkemenin kararlarının aktifliği güçlendirilmiştir. Bu gayeyle Anayasa Mahkemesi’nin üye sayısı, ağır iş yükü de dikkate alınarak arttırılmış; hala iki daire ve bir Genel Şura halinde çalışan Mahkemenin dört daire ve bir Genel Konsey halinde çalışması öngörülmüştür.

Anayasanın ve hukukun üstünlüğünü garanti etmek maksadıyla hiçbir yasama tasarrufuna yargı bağışıklığı tanınmamıştır. Böylelikle organik ve işlevsel bakımdan yasama süreci niteliğindeki tüm süreçlerin, Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesi öngörülmüştür.

“AYM, HUKUKA AYRILIKTAN KAYNAKLANAN DURUMLARDA DA İNCELEME YAPABİLECEK”

Bireysel müracaatların alanı, toplumsal hakları da kapsayacak biçimde genişletilmiştir. Ferdî müracaatların temelindeki hak ihlallerinin, Anayasa Mahkemesi’nin denetimine tabi bir normun hukuka aykırılığından kaynaklanması halinde Yüksek Mahkeme’ye bu normu denetleme yetkisi de tanınmıştır.

Anayasa Mahkemesi’nin halen mevcut olan yetkilerine ek olarak Yüksek Mahkeme’ye yasama, yürütme ve yargı organlarının birbirlerinin alanına müdahale eden süreçleri nedeniyle yapılacak müracaatları da inceleme ve karara bağlama yetkisi tanınmıştır.

Yüksek Seçim Heyeti, yerine getirdiği fonksiyona uygun olarak Anayasamızın yüksek mahkemeleri düzenleyen kısmına aktarılmış; iki daire ve bir Genel Şura halinde çalışması öngörülmüştür. Böylelikle dairelerin alacağı kararlar, itiraz kontrolüne tabi kılınmıştır. Daha da değerlisi, Yüksek Seçim Kurulu’nun seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma haklarına ilişkin verdiği kararların, Anayasa Mahkemesi’ne yapılacak ferdi müracaatlara bahis olması sağlanmıştır. Böylelikle seçim sürecinin hukuka uygunluğu teşvik edilmiştir.

“HÜRRİYET ESAS, SINIRLAMA İSTİSNADIR. TEREDDÜT HALİNDE YORUM HÜRRİYET LEHİNE YAPILIR”

Güçlendirilmiş Parlamenter Sisteme geçiş önerisi, tıpkı vakitte, anayasal hakların alanını genişleten, bunların garantilerini güçlendiren yenilikleri de içermektedir. Bu çerçevede, Anayasamızın 12. unsurunun başlığı ‘İnsan onuru, temel hak ve hürriyetlerin niteliği ve bütünlüğü’ halinde değiştirilmiş, hususun birinci fıkrasına insan onurunun dokunulmaz olduğu ve Anayasa sisteminin temelini oluşturduğu kararı eklenmiştir. Böylelikle Anayasamızın insan onurunu temel alan bir bakış açısı kazanması sağlanmıştır.

HÜRRİYET TEMEL, SINIRLAMA İSTİSNADIR

Öte yandan, 13. hususa ‘Hürriyet esas, sınırlama istisnadır. Tereddüt halinde yorum hürriyet lehine yapılır’ kararı eklenerek anayasa tertibine hürriyetçi bir ideolojinin hakim olması amaçlanmıştır. Benzeri halde, demokratik bir anayasa nizamının olmazsa olmazı olan tabir hürriyetiyle bu hürriyetten doğan basın hürriyeti üzere hürriyetler daha güçlü teminatlara kavuşturulmuştur.

Aynı çerçevede siyasi partilerin tabir ve örgütlenme hürriyetleri, daha güçlü garantilere kavuşturularak siyasi partilerin keyfi münasebetlerle kapatılmalarını önleyecek tesirli kararlar getirilmiştir. Siyasi partilerin kapatılmasına ait kararlar, Avrupa İnsan Hakları Kontratı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları ve Venedik Kurulu raporları üzere Avrupa Kurulu standartları ışığında, çoğulcu demokrasinin teminatını oluşturacak biçimde yine düzenlenmiştir.

Anayasal hürriyetleri daha teminatlı hale getiren yeniliklerin tamamında Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası andlaşmaların gerekleri dikkate alınmıştır. Bu bağlamda Türkiye’nin taraf olduğu temel hak ve hürriyetlere ait milletlerarası andlaşmaların kanunların üzerinde olduğunu kabul eden 2004 Anayasa değişikliğini yaptırıma bağlayan ve güçlendiren yenilikler önerilmiştir. Bu çerçevede Türkiye’nin taraf olduğu temel hak ve hürriyetlere ilişkin milletlerarası andlaşmalar, kanunların Anayasaya uygunluk denetiminde başvurulacak ölçü normlara dahil edilmiştir.

Önerimiz, seçimleri takiben Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde bir Anayasa Değişikliği Teklifine dönüştüğü ve kabul edilerek yürürlüğe girdiği takdirde Türkiye, Güçlendirilmiş Parlamenter Sisteme geçerek Anayasamızın 2. hususunda karara bağlandığı üzere insan haklarına saygılı, demokratik, laik, toplumsal bir hukuk devleti olabilecektir.”

Kaynak: ANKA / Aktüel

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
betturkey
eskort istanbul
istanbul gecelik escort
istanbul lüks escort
istanbul escort hizmetleri
istanbul vip eskort
eskort adalar
arnavutköy escort ajansı
ataşehir vip eskort
avcılar elit eskort
bağcılar güvenilir escort
bahçelievler gecelik escort
bakırköy eskort siteleri
en güvenilir başakşehir escort
escort bayrampaşa
güvenilir beşiktaş escort
beykoz elit escort
lüks escort beylikdüzü
beyoğlu eskort siteleri
büyükçekmece eskort ajansı
çatalca escort ajansı
çekmeköy escort bayan
escort bayan esenler
elit escort esenyurt
eyüp eskort bayan
escort bayan fatih
profesyonel escort gaziosmanpaşa
güngören eskort siteleri
kadıköy escort
lüks eskort kağıthane
profesyonel kartal escort
küçükçekmece escort ajansı
maltepe lüks escort
pendik gecelik escort
en iyi sancaktepe escort
eskort sarıyer
lüks eskort şile
lüks escort silivri
şişli eskort ajansı
sultanbeyli eskort kızlar
sultangazi eskort kızlar
tuzla eskort rehberi
ümraniye escort
üsküdar escort
zeytinburnu eskort hizmetleri
profesyonel istanbul escort
istanbul escort